..:: Trakya'da Milli Mücadele ve Doğanca Haber Metni Detayı ::..

Trakya'da Milli Mücadele ve Doğanca
Balkan Savaşında Budakdoğanca (Doğanca) Tevfik BIYIKLIOĞLU’nun 1992 yılında Atatürk Kültür, Dil Tarih Yüksek Kurumu Türk Tarih Kurumu Yayınlarından olan “Trakya’da Milli Mücadele” kitabından, köyümüzün ilk adı olan “Doğanca” kelimesinin ve köyümüz civarındaki yer adlarının geçtiği sayfalardan kısa bölümler alıntılanarak siz değerli köylülerimizin bilgisine sunulmuştur. Necmettin KIYICI Öğretmen Sınır Antlaşması (6 Eylül 1915 – 24 Ağustos 1331) Sayfa 104-105 : Almanya ve Avusturya-Macaristan devletleriyle müttefik olarak girdiğimiz umumi harpte düşmanlarımız Fransa ve İngiltere, bir taraftan İtalya’yı teşvik ederek müttefiklerimiz aleyhine harbe soktukları gibi diğer taraftan Balkan devletlerine birçok arazi ve menfaatler vaat ederek ve bilhassa Bulgaristan’ı aleyhimize sevk için fevkalade mesai ibraz ettikleri, Bulgar hükümetince vaki olan tavizat (karşılık olarak verilen şey) teklifi üzerine mebusan Meclisi Reisi Halil Bey müzakereye memur edilmiş ve müşarünileyh (kendine işaret edilen) tarafından sadarete verilip bir sureti ilişik olarak takdim kılınan tezkerede yazılı tafsilat dairesinde cereyan eden müzakeratta Bulgarların evvela, Enez-Midye (Kıyıköy) hattından , müteakiben Kırklareli (Kırkkilise) altından geçen bir hattan başlıyan aşırı talepleri geri aldırıp, bağlı haritada işaret edildiği gibi Küçük Tatarköyü (Hüyüklü Tatar) doğusundan başlayıp Tunca boyunca giderek Edirne’nin birkaç kilometre kuzeyinde Meriç’e varan ve Meriç istikametince Karaağaç’ı Bulgaristan’da bırakarak Meriç’in iki kilometre doğusundan, Enez bizde kalmak üzere, Meriç ağzına inen hattın, hudut hattı olması kabul ettirilmiş olduğundan bırakma şartlarını tazammun eden mukavelename, 7 Eylül 1915 tarihinde, Sofya’da Osmanlı sefiri Fethi Beyle Bulgar Başvekili Radoslav arasında imza ve teati edildiği takdirde aynı günde Bulgarlarla Almanya ve Avusturya devletleri arasında biri itilaf mukavelesi, diğeri 11 Ekim 915 tarihinde Bulgaristan’ın Sırbistan harekatına katılmasını sağlayan askeri sözleşme olmak üzere iki anlaşmanın imzası şart olmakla sözü geçen anlaşmanın o suretle teatisine müsadei hazreti padişahinin şeref erzan (uygun) buyurulması babında. 5 Eylül 1915 823 Ağustos 1931) Sadrıazam Ve Hariciye Şeyhülislam ve Evkafı Hümayun HarbiyeNazırı Nazırı Nazırı Enver Mehmet Sait Hayri Dahiliye Nazırı Ve Maliye Adliye Nazırı ve Şürayı Devlet Reisi Nafia Nazırı Nazır Vekili İbrahim Abbas Talat Maarif Nazırı ve Posta Telgraf Ticaret ve Ziraat Nazır Vekili Nazırı Ahmet Şükrü Ahmet Nesimi Yukarıdaki mazbata aynı günde padişah tarafından kabul olunarak andlaşmanın imzası için sefir Fethi Bey’e talimat verilmiş ve andlaşma ertesi günü, 6 Eylül 1915 (24 Ağustos 1331) da imza olunmuştur. Osmanlı-Bulgar Hudut Düzeltme Andlaşması adını alan bu vesikanın da suretini, aşağıda olduğu gibi vermeyi faydalı bulduk. 1- Osmanlı İmparatorluğu, bugünkü hududun aşağıda gösterilen şekilde düzeltilmesine muvafakat eder. Türk – Bulgar hududu, Tatarköy’den ( Konstantinova) itibaren köşk çiftliğine kadar Tunca nehrinin sağ sahilini (Talveg-Yatak) takip edecektir. Bu noktadan , hudut 130 rakımlı tepeye kadar Fikele ile Tunca arasındaki tepeler hattını, oradan düz olarak ve Hacıköy ve Söken’den geçerek batıya döner ve 253 rakımlı tepenin en yüksek noktasına varır, Paşamahalle ve Üsküdar’ı Bulgaristan’a bırakır, Doğanca ve Üsküdar arasından geçer, Doğanca’yı Türkiye’ye bırakır ve Meriç’in sol kıyısından iki kilometre uzakta bir noktaya varır. Bu noktadan Karaağaç kelimesinin K harfine kadar hudut, Meriç’in sol kıyısının en çok 1,5-2 Km. kuzeyinde olmak üzere hudut komisyonu tarafından çizilecektir. 2- Terk olunacak yerlerin ahalisi, iki memleket arasında yürürlükte olan sözleşme, andlaşma ve anlaşmalarla derpiş (elde) edilen haklardan faydalanacaklar ve aynı mükellefiyetlere tabi olacaklardır. Osmanlı vatandaşları, birinci maddede gösterilen hududun öte tarafında kalacak emlakinden istifadeye devam edecektir. ( Elinde Osmanlı tapusu olan Bulgaristan’a dava açsın) 3- Bu mukavele, tasdiknamelerin teatisi gününde yürülüğe girecektir.Bu muamele, murahhaslar tarafından andlaşmanın imzasından sekiz gün sonra Sofya’da yapılacaktır. Sayfa 114-115 : Mondoros Mütarekesi imza edildiği 30 Ekim 1918 sıralarında Doğu Trakya’nın Batı hudut durumu böyle idi. Yukarıda sözü geçen andlaşmanın Dışişleri Vekaleti arşivindeki metnini de aşağıda takdim etmek istiyorum. (Osmanlı- Bulgar hudutuna ait 5.madde) 5- Bulgaristan , doğu hududunda, Osmanlı devleti menfaatine olarak bir tashih yapılmasına muvafakat eder şöyle ki: Yeni hudud, şimdiki hududun Meriç nehrini kestiği Bosnaköy kuzeyindeki noktadan başlayarak adalar denizine kadar bu nehrin Talveg’ini (Nehir yatağı) takip edecektir. Bulgaristan , Meriç nehrinin doğusundaki yerleri Dobruca’nın, bu protokolün 1.ci maddesinde dercedilen (katılan) kısmının Bulgaristan’a tesliminden onbeş gün sonra, Osmanlı devletine teslim edecektir. Bu anlaşmanın Osmanlı-Bulgar hududuna ait 5. maddesinde , Bosnaköy ile “Viran Tekke” yani Edirne ile Mustafapaşa arasında kalan ve Meriç nehrini kuzeyine düşen parça zikredilmediğine göre, bu kısımda hududun Meriç Talveg’ine kadar geriye sürülmiyerek olduğu gibi bırakılacağı anlaşılmaktadır. Bugün, Trakya’da Batı hududumuz, yalnız Enez’le Bosnaköy arasında değil, daha ileride Edirne’nin Batısında da, bütün Meriç boyunca, Viran Tekke’ye kadarbu nehrin Talveg’ini takip etmektedir. Sayfa 366-367-368 : Yunan Taarruzuna Karşı Hazırlanma 24 Temmuz 1920 akşamına doğru kolordunu durumu şöyle idi: Babaeski’den gelen “Şark müfrezesi” ve 55.tümenin döküntüleri Taşlı Müsellim’de, 60.tümen döküntüleri Lalapaşa’da, 49.tümen ise Edirne’de idi. 60.tümen kumandanıYb.Cemil Bey’in nezaretindeki küçük artçı müfrezesi de, karanlık basıncaya kadar Sazlıdere’de kalmıştı. Bu artçı müfrezesi, Sazlıdere’de iken saat 18’de, Cafer Tayyar Bey’in otomobili, Havsa istikametinden, boş olarak Sazlıdere’ye gelmişti. Otomobilin şoförü “Havsa’da Cafer Tayyar Bey’i beklediğim halde gelmedi,HAVSA’DA Jandarma ve askerden kimse kalmayınca Sazlıdere’ye gelmek zorunda kaldım “diyordu. Taşlı Müsellim ve Lalapaşa’ya çekilen 55. ve 60. tümen döküntüleri, ağırlık ve kollardan başka bir şey değildi, hepsi birer göçmen kafilesi olmuşlardı. Hepsinde, korkudan başka bir duygu hakim değildi. Erlerin çoğu, silahlarıyla köylerine savuşmuşlardı. Göçmenlerin çoğunu da , Makedonya’dan Doğu Trakya’ya gelmiş olanlar teşkil ediyordu. Bu durumda karşısında, yeniden bir muharebe kabul olunamayacağına kanaat getiren kolordu kumandanı, Bulgaristan’a göçmeye karar verdi. Edirne hudut tabur kumandanı, Mustafapaşa’daki Bulgar hudut tabur kumandaniyle, bu maksatla, temasa memur edildi. Hudut müfettişi ve birinci şube Müd.Kur.Bnb.Kadri Bey’le hudut bölük kumandanlarından birisi kuzey hududunda Büyükderbent’e gönderildi. Kolordu birliklerinin, Bulgar hududunu, nereden geçecekleri Bulgarlara haber verildi. 24 Temmuz 1920, kolordu şu emri verdi : “25 Temmuz 1920 günü, birlikler, aşağıda gösterilen istikametlerden Bulgaristan’a gireceklerdir. Şark Müfrezesi, Taşlı Müsellim kuzeyindeki hudut kapısından Büyükderbent’e, 60. Tümen, Hanlıyenice üzerinden Büyükderbent’e yürüyeceklerdir. Edirne’deki 49. tümen, Doğanca üzerinden Mustafapaşa’ya girecektir. Kolordu karargahı, hududu geçişte çıkabilecek güçlükleri önlemek maksadiyle, 25 Temmuz 1920 sabahı hudut üzerinde bulunuyordu. Daha evvel hududa gelmiş olan göçmen arabaları yolları kapatmış olduğundan toplarla, kolların geçmesi güçleşmişti. Hududa yakın Türk köyleri de bir gün evvel boşaltılmış, halisi hudut üzerine yığılmıştı. Muhakkak bir Yunan zulüm ve tecavüzünden, bir an evvel kurtulmak maksadiyle tarafsız Bulgar toprağına girmek için sabırsızlanan göçmen kafileleri ve ordu döküntülerinden 10-15 bin kişilik bir kütle , Bulgar hududunda bekleşiyordu. Evvelce haber verildiği halde , Bulgarlar, ancak öğleye doğru, ahali ve askerin girmesine izin verdiler.
Okunma Sayısı : 1730	Eklenme Tarihi : 21.05.2010